Jeugdhulp op School (JOS) voorkomt thuiszitters in Veendam

Sinds 1 april 2023 voeren een aantal organisaties samen de ambulante jeugdhulp in Veendam uit onder de naam Jeugd Expertise Punt (JEP). JEP wil de jeugdhulp in Veendam kleiner, beter en leuker maken. Kleiner door geen nieuwe logge organisatie op te tuigen, maar gewoon beter samen te werken. Beter door kennis en kunde naar ‘voren’ te brengen. En leuker, zowel voor de jeugdigen als de professionals, omdat je nou eenmaal makkelijker leert en ontwikkelt als je iets doet wat je aanspreekt. JEP wil dat de jeugdhulp toegankelijk is voor iedereen die het nodig heeft.

Dit organiseren we onder andere door aanwezig te zijn op de plekken waar het kind is en/of de hulpvraag zich afspeelt. Bijvoorbeeld door de inzet van jeugdhulp op school, oftewel JOS. En met succes: want op de scholen waar JOS’ers aanwezig zijn, zijn voor het eerst geen thuiszitters.

We gaan hierover in gesprek met Suzanne van de Velde, gedragswetenschapper bij Team050,  intaker en JOS’er binnen JEP Veendam.

 

Waar staat JOS voor?

JOS staat voor Jeugdhulp Op School. Een JOS’er biedt kortdurende specialistische jeugdhulp op school. Het is een hbo- of wo-opgeleide professional, die bijvoorbeeld een opleiding orthopedagogie of gedragswetenschappen heeft afgerond.

Wat is het doel van een JOS’er?

Het bieden van jeugdhulp op en in samenwerking met school én het gezin. De JOS’er zet in op versterking van de omgeving middels psycho-educatie en handelingsadvies. En gaat met het kind aan de slag om vaardigheden aan te leren op gebied van emotieregulatie, sociale vaardigheden, zelfbeeld en zelfstandigheid. De JOS’er werkt mee aan een veilige gezinssituatie en streeft naar nul (dreigende) thuiszitters.

Wat is de rol van een JOS’er op school?

De JOS’er is de spil tussen ouders, leerkrachten en andere hulpverleners. Ze pakt de vragen op die om jeugdhulpexpertise vragen. Daarvoor maakt ze een analyse van de situatie waarin ze de context meeneemt. Aan de hand van die analyse kan ze praktische tips geven en kortdurend hulp bieden op school. Ze kan ook een onderbouwde verwijzing doen naar geïndiceerde zorg. Maar, we merken dat de JOS’er een groot deel van deze vragen zelf oppakt én oplost. Pas bij complexere situaties met mogelijke trauma’s of hechtingsproblematiek wordt voor verder diagnostisch onderzoek externe jeugdhulp ingeschakeld. De JOS’er kan overstijgend trends en knelpunten signaleren en hierop anticiperen middels onder andere voorlichting.

Welke rol speelt JEP Veendam bij de inzet van de JOS’er op school?

In Veendam is de JOS’er ook intaker voor JEP én gemandateerd professional. Dit betekent dat zij zelf ambulante jeugdhulp mag indiceren als dat nodig is. Dit zorgt voor minder betrokken professionals, korte lijnen en sneller passende hulp.

Hoe is de rol van de JOS’er ontstaan?

Scholen hadden niet altijd goede ervaringen met jeugdhulp. Ze stuitten op lange wachtlijsten, gebrek aan terugkoppeling en handelingsadvies dat niet aansloot op de mogelijkheden binnen de school. Ze kregen te maken met verschillende jeugdhulpprofessionals bij verschillende organisaties. Daarom was er behoefte aan één aanspreekpunt dat zelf het een en ander kon doen en een verbindende rol kon innemen tussen school en anderen in de omgeving van het kind.

Hoe verschilt de ondersteuning die een JOS’er kan bieden ten opzichte van bijvoorbeeld een intern begeleider en schoolmaatschappelijk werker?

De JOS’er is een aanvulling en geen vervanger van de intern begeleiders. De intern begeleiders zijn verantwoordelijk voor het coördineren van de leerlingzorg. Waar een intern begeleider meer weet over het didactische stuk, weet de JOS’er meer over de jeugdhulp. Een JOS’er kijkt ook verder dan de school alleen, bijvoorbeeld ook naar het gezin. De schoolmaatschappelijk werker is er voor de ondersteuning bij lichte opvoedingsproblematiek en wegnemen van blokkades die de (school)ontwikkeling in de weg staan. De JOS’er pakt de vragen op waar orthopedagogische kennis voor nodig is.

Kun je een voorbeeld geven van een kind dat is geholpen door de JOS’er?

Een jongen van tien jaar oud was erg dominant aanwezig in de klas. Zijn gedrag zorgde voor frustratie en onbegrip. Ik heb gesprekken gevoerd met hem, zijn ouders, de gezinsondersteuner, zijn leerkrachtenen de intern begeleider om een volledig beeld te krijgen. Daarnaast heb ik hem geobserveerd in de klas. De conclusie? Deze jongen had sterk de behoefte om gezien te worden en controle te houden. Dat zijn gedrag vervolgens een negatieve impact had op zijn klasgenootjes en leerkracht, was helemaal niet de bedoeling, maar het resultaat was wel dat hij gezien werd.

Deze analyse heb ik besproken met ouders en leerkrachten, en die gedeelde visie hielp al heel erg. Vervolgens heb ik gesprekken met de jongen gevoerd om hem inzicht te geven in zijn eigen gedrag en het effect ervan. Bijvoorbeeld, dat klasgenootjes hem minder leuk gingen vinden, wat eigenlijk niet de bedoeling was!

Samen met de leerkrachten hebben we iets bedacht waardoor hij op een positieve manier voldoende gezien kon worden. En toen er een nieuwe jongen in de klas kwam, kreeg hij  de taak om hem een rondleiding te geven. De jongen nam deze taak heel serieus en voelde zich hierdoor belangrijk. Nu zijn deze jongens beste vrienden geworden. En dat ondanks dat de één voor Feyenoord is en de ander voor FC Groningen 😉.

Zowel de ouders als school gaven aan dat als de JOS’er er niet was geweest om deze gesprekken te voeren, ze waarschijnlijk andere jeugdhulp hadden gezocht. Een goed voorbeeld van hoe de JOS’er met een paar gesprekken een kind op weg kan helpen en verdere escalatie van lastig gedrag kan voorkomen.

Heb je ook een voorbeeld waarbij de JOS’er moest doorverwijzen?

Dit gaat over een meisje wiens ouders in een complexe scheiding zaten. Ze had geen contact meer met haar moeder. In eerste instantie heb ik toen gekeken of ik haar hier in kon begeleiden, met als doel om positief contact met de moeder op te bouwen. Helaas kreeg ik hier geen grip op, omdat ik niet in gesprek kwam met de ouders.

Ik heb de ouders geadviseerd om hulp te zoeken bij deze complexe scheiding en hun dochter daarin mee te nemen. Hier was echt intensieve gezinshulpverlening nodig. De gezinshulpverleners vroegen mij toen om gedurende het traject als vertrouwenspersoon voor het meisje betrokken te blijven.

Wat zijn de resultaten van de JOS’ers?

Sinds er JOS’ers aanwezig zijn op de scholen, wordt er minder vaak doorverwezen naar specialistische jeugdhulp. Voor het eerst in jaren zijn er geen thuiszitters op de scholen waar een JOS’er aanwezig is; dit is een van de 0-doelen van JEP. Om dit doel te bereiken is het heel belangrijk om op tijd te signaleren en direct interventies toe te passen.

Hoe zie je het JOS-project in de toekomst?

JEP is in gesprek geweest met alle scholen in Veendam, maar niet alle scholen hebben behoefte aan dezelfde invulling van de rol. Deze kan dus per school een beetje verschillen, maar een JOS’er heeft altijd als functie om een analyse te maken en indien nodig door te verwijzen naar andere jeugdhulp. Ook kan de JOS’er meedenken of er voorliggende voorzieningen ook passend kunnen zijn. We zien in andere gemeentes soortgelijke ontwikkelingen. Je gaat nog meer van de JOS’er horen!

Zoek jij hulp?

Zoek jij hulp voor je kind of gezin? Of wil je meer weten over JEP Veendam?